Кілт сөздер
дін
зайырлылық
діни институттар
діндарлық
қоғамдық кеңістік
эклектикалық парадигма
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Статистика
Жүктеп алулар: 22
Аңдатпа
Бұл мақалада қазіргі қоғамдағы діннің орны мен қоғамдық ықпалының өзгеруін түсіндіретін секуляризация ұғымының теориялық негіздері жан-жақты қарастырылады. Зерттеу аясында секуляризация ұғымының этимологиялық және тарихи қалыптасуы, оның әлеуметтік ғылымдардағы мазмұны, сондай-ақ діннің қоғамдық, институционалдық және жеке тұлғалық деңгейлердегі өзгерістері талданады. Секуляризация теориясының классикалық, жаңа және эклектикалық парадигмаларының негізгі тұжырымдары салыстырылып, олардың қазіргі қоғамдағы діни үдерістерді түсіндірудегі ерекшеліктері мен шектеулері сараланады. Классикалық парадигма модернизация, рационалдану және әлеуметтік жіктелу нәтижесінде діннің қоғамдық ықпалы мен институционалдық беделінің төмендеуін негіздейді. Жаңа парадигма бұл тұжырымға сын көзбен қарап, діни жаңғыру, жеке тұлғалық діндарлықтың сақталуы және діннің қоғамдық кеңістіктегі қайта көрінуіне назар аударады. Үштік жіктеу жалпыға бірдей мойындалған типология ретінде емес, ғылыми әдебиетке сүйенетін жұмыс схемасы ретінде қолданылады. «Эклектикалық тәсіл» атауы діни беделдің өзгеруін жеке тұлғалық діндарлықтан және діннің қоғамдық-мәдени көріністерінен ажырататын ұстанымдарды шартты түрде біріктіреді, бірақ оларды біртұтас ғылыми мектеп ретінде қарастырмайды. Салыстыру нәтижесінде белгілі бір тәсілдің әмбебап басымдығы емес, қарастырылған ұстанымдардың талдамалық мүмкіндіктері мен шектеулері айқындалды.
Әдебиеттер тізімі
Aydınalp, H. (2018). Din ve Dünyevileşme Kuzey Kıbrıs Örneği [Religion and Secularization: The Case of Northern Cyprus]. Çamlıca. (in Turkish)
Beger, P. L. (2014). Sekülerizmin Gerilemesi [The Decline of Secularism]. In A. Köse (Ed.), 21. yüzyılda dinin geleceği: Kutsalın dönüşü [The future of religion in the 21st century: The return of the sacred] (pp. 40–59). Timaş Yayınları. (in Turkish)
Bell, D. (2014). Kutsalın dönüşü [The return of the sacred]. In A. Köse (Ed.), 21. yüzyılda dinin geleceği: Kutsalın dönüşü [The future of religion in the 21st century: The return of the sacred]. Timaş Yayınları. (in Turkish)
Berger, P. L. (1969). The Sacred Canopy. Anchor Press.
Bruce, S. (2015). Sekülerleşme: Sistematik bir betimleme [Secularization: A Systematic Description]. In M. A. Kirman & İ. Çapcıoğlu (Eds.), Sekülerleşme: Klasik ve çağdaş yaklaşımlar [Secularization: Classical and Contemporary Approaches] (pp. 25–44). Otto. (in Turkish)
Casanova, J. (2014). Modern dünyada kamusal dinler [Public religions in the modern world] (M. M. Şahin, Trans.). Sakarya University Cultural Publications. (in Turkish)
Chaves, M. (1994). Secularization as declining religious authority. Social Forces, 72(3), 749–774. https://doi.org/10.1093/sf/72.3.749
Davie, G. (2000). Religion in modern Europe: A memory mutates. Oxford University Press.
Dobbelaere, K. (2015). Sekülerleşmenin anlamı ve kapsamı [The meaning and scope of secularization]. In M. A. Kirman & İ. Çapcıoğlu (Eds.), Sekülerleşme: Klasik ve çağdaş yaklaşımlar [Secularization: Classical and contemporary approaches] (pp. 57–74). Otto Yayınları. (in Turkish)
Furseth, İ., & Repstad, P. (2011). Din Sosyolojisine Giriş [Introduction to the Sociology of Religion]. Birleşik. (in Turkish)
Köse, A. (2014). Modernleşme, sekülerleşme ve din ilişkisi üzerine yeni paradigmalar [New paradigms on the relationship between modernization, secularization and religion]. In A. Köse (Ed.), 21. yüzyılda dinin geleceği: Kutsalın dönüşü [The future of religion in the 21st century: The return of the sacred] (pp. 11–39). Timaş. (in Turkish)
Kurt, A. (2011). Din Sosyolojisi [Sociology of Religion]. Dora. (in Turkish)
Leger, D. H. (2000). Religion as a Chain of Memory (S. Lee, Trans.). Polity Press.
Ostwalt, C. (2014). Seküler Çan Küleleri [Secular Bell Ashes]. In A. Köse (Ed.), 21. yüzyılda dinin geleceği: Kutsalın dönüşü [The Future of Religion in the 21st Century: The Return of the Sacred]. Timaş Yayınları. (in Turkish)
Özay, M. (2007). Sekülerleşme ve Din [Secularization and Religion]. İz Yayıncılık. (in Turkish)
Stark, R. (2015). Toprağın Bol Olsun Sekülerleşme [Secularization, R.I.P.]. In A. Köse (Ed.), 21. yüzyılda dinin geleceği: Kutsalın dönüşü (pp. 60–100) [The future of religion in the 21st century: The return of the sacred]. Timaş Yayınları. (in Turkish)
Wilson, B. (2015). Sekülerleşme [Secularization] (A. Bayer, Trans.). In M. A. Kirman & İ. Çapcıoğlu (Eds.), Sekülerleşme: Klasik ve çağdaş yaklaşımlar [Secularization: Classical and contemporary approaches] (pp. 9–24). Otto. (in Turkish)
Wilson, B. R. (1966). Religion in secular society: A sociological comment. C. A. Watts & Co. Ltd.
Yamane, D. (1997). Secularization on trial: In defense of a neosecularization paradigm. Journal for the Scientific Study of Religion, 36(1), 109–122. https://doi.org/10.2307/1387887
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
Авторлық құқық (c) 2026 Дауиржан Бердимурат, Жоламан Булан