Аннотация
В данной статье всесторонне рассматриваются теоретические основы понятия секуляризации, объясняющей изменения места и общественного влияния религии в современном обществе. В рамках исследования анализируются этимологическое и историческое становление понятия секуляризации, его содержание в социальных науках, а также изменения религии на общественном, институциональном и индивидуальном уровнях. Сопоставляются основные положения классической, новой и эклектической парадигм теории секуляризации, а также рассматриваются их особенности и ограничения в объяснении религиозных процессов в современном обществе. Классическая парадигма обосновывает снижение общественного влияния и институционального авторитета религии как результат модернизации, рационализации и социальной дифференциации. Новая парадигма критически переосмысливает данное положение, акцентируя внимание на религиозном возрождении, сохранении индивидуальной религиозности и возвращении религии в общественное пространство. Трехчастная классификация используется как рабочая аналитическая схема, опирающаяся на научную литературу, а не как общепризнанная типология. Понятие «эклектический подход» условно объединяет позиции, разграничивающие изменения религиозного авторитета, индивидуальную религиозность и общественно-культурные проявления религии, без отнесения этих позиций к единой научной школе. Сравнение позволяет выявить аналитические возможности и ограничения рассматриваемых подходов, а не установить универсальное превосходство одного из них.
Библиографические ссылки
Aydınalp, H. (2018). Din ve Dünyevileşme Kuzey Kıbrıs Örneği [Religion and Secularization: The Case of Northern Cyprus]. Çamlıca. (in Turkish)
Beger, P. L. (2014). Sekülerizmin Gerilemesi [The Decline of Secularism]. In A. Köse (Ed.), 21. yüzyılda dinin geleceği: Kutsalın dönüşü [The future of religion in the 21st century: The return of the sacred] (pp. 40–59). Timaş Yayınları. (in Turkish)
Bell, D. (2014). Kutsalın dönüşü [The return of the sacred]. In A. Köse (Ed.), 21. yüzyılda dinin geleceği: Kutsalın dönüşü [The future of religion in the 21st century: The return of the sacred]. Timaş Yayınları. (in Turkish)
Berger, P. L. (1969). The Sacred Canopy. Anchor Press.
Bruce, S. (2015). Sekülerleşme: Sistematik bir betimleme [Secularization: A Systematic Description]. In M. A. Kirman & İ. Çapcıoğlu (Eds.), Sekülerleşme: Klasik ve çağdaş yaklaşımlar [Secularization: Classical and Contemporary Approaches] (pp. 25–44). Otto. (in Turkish)
Casanova, J. (2014). Modern dünyada kamusal dinler [Public religions in the modern world] (M. M. Şahin, Trans.). Sakarya University Cultural Publications. (in Turkish)
Chaves, M. (1994). Secularization as declining religious authority. Social Forces, 72(3), 749–774. https://doi.org/10.1093/sf/72.3.749
Davie, G. (2000). Religion in modern Europe: A memory mutates. Oxford University Press.
Dobbelaere, K. (2015). Sekülerleşmenin anlamı ve kapsamı [The meaning and scope of secularization]. In M. A. Kirman & İ. Çapcıoğlu (Eds.), Sekülerleşme: Klasik ve çağdaş yaklaşımlar [Secularization: Classical and contemporary approaches] (pp. 57–74). Otto Yayınları. (in Turkish)
Furseth, İ., & Repstad, P. (2011). Din Sosyolojisine Giriş [Introduction to the Sociology of Religion]. Birleşik. (in Turkish)
Köse, A. (2014). Modernleşme, sekülerleşme ve din ilişkisi üzerine yeni paradigmalar [New paradigms on the relationship between modernization, secularization and religion]. In A. Köse (Ed.), 21. yüzyılda dinin geleceği: Kutsalın dönüşü [The future of religion in the 21st century: The return of the sacred] (pp. 11–39). Timaş. (in Turkish)
Kurt, A. (2011). Din Sosyolojisi [Sociology of Religion]. Dora. (in Turkish)
Leger, D. H. (2000). Religion as a Chain of Memory (S. Lee, Trans.). Polity Press.
Ostwalt, C. (2014). Seküler Çan Küleleri [Secular Bell Ashes]. In A. Köse (Ed.), 21. yüzyılda dinin geleceği: Kutsalın dönüşü [The Future of Religion in the 21st Century: The Return of the Sacred]. Timaş Yayınları. (in Turkish)
Özay, M. (2007). Sekülerleşme ve Din [Secularization and Religion]. İz Yayıncılık. (in Turkish)
Stark, R. (2015). Toprağın Bol Olsun Sekülerleşme [Secularization, R.I.P.]. In A. Köse (Ed.), 21. yüzyılda dinin geleceği: Kutsalın dönüşü (pp. 60–100) [The future of religion in the 21st century: The return of the sacred]. Timaş Yayınları. (in Turkish)
Wilson, B. (2015). Sekülerleşme [Secularization] (A. Bayer, Trans.). In M. A. Kirman & İ. Çapcıoğlu (Eds.), Sekülerleşme: Klasik ve çağdaş yaklaşımlar [Secularization: Classical and contemporary approaches] (pp. 9–24). Otto. (in Turkish)
Wilson, B. R. (1966). Religion in secular society: A sociological comment. C. A. Watts & Co. Ltd.
Yamane, D. (1997). Secularization on trial: In defense of a neosecularization paradigm. Journal for the Scientific Study of Religion, 36(1), 109–122. https://doi.org/10.2307/1387887

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
Copyright (c) 2026 Дауиржан Бердимурат, Жоламан Булан
